انواع دستگاه تقطیر و عرق گیری
معمولاً از دستگاه تقطیر جهت تولید انواع عرقیجات برای مصرف خوراکی و دارویی استفاده میشود و در دو مدل صنعتی با ظرفیت بالای تولید و خانگی با ظرفیت پایین تولید موجود میباشند. در حال حاضر دستگاه عرق گیری به صورت برقی و گازی به بازار عرضه میشود، که افراد با توجه به امکانات و میزان تولیدات خود تصمیم به خرید دستگاه مناسب میگیرند. از انواع پرمصرف دستگاه تقطیر به موارد زیر میتوان اشاره کرد.
۱- دستگاه تقطیر آزمایشگاهی
از انواع تجهیزات آزمایشگاهی به دستگاه تقطیر آزمایشگاهی میتوان اشاره کرد که به منظور تقطیر و جداسازی مواد شیمیایی که نسبت به فرار بودن با هم متفاوت هستند، مورد استفاده قرار میگیرد. در کل جهت تبدیل بخار به مایع کاربرد دارد.
دستگاه تقطیر آزمایشگاهی دارای سه بخش از قبیل، مخزن اصلی تقطیر که از آن برای تجزیه اجزا استفاده میشود. بخش دوم کندانسور دستگاه است که وظیفه خنک نمودن بخارات تبدیل شده به مایع را بر عهده دارد. بخش سوم، مخزن جمع آوری عرق تولید شده میباشد.
در کل تقطیر فرایندی است که از آن برای جدا کردن ماده موثره از مخلوط و مایع متراکم، با استفاده از تبخیر انجام میگیرد. تقطیر یک عملیات مشترک در آزمایشگاهها به حساب میآید. چون در تمام آزمایشگاهها باید مواد شیمیایی را از هم جدا سازی نمایید. مشخصات ظاهری دستگاه تقطیر آزمایشگاهی این است که از شیشه ساخته شده است. جنس شیشهها طوری است که در برابر حرارت مقاوم هستند.
مخزنهای دستگاه از لحاظ ترک باید مورد بررسی قرار گیرند. در واقع قطعات دستگاه نباید در مقابل بخارات شیشهای دچار واکنش شوند. معمولا دستگاه تقطیر آزمایشگاهی به یک منبع آب وصل میشود، تا به راحتی بتواند بخارات به دست آمده را خنک نماید.
همچنین دارای شلنگ ورودی و خروجی میباشد که توسط لولههای اتصال به دستگاه وصل میشود. دقت کنید که لولههای اتصال در برابر فشار آب مقاوم باشند. جریان آب هم باید به راحتی و به طور کامل در شلنگ ها در گذر باشد. میزان جریان آب نیز به نوع کاربری دستگاه بستگی دارد و در دستگاههای مختلف متفاوت است و قابل تنظیم میباشد.
دستگاه تقطیر آزمایشگاهی طی انجام فرایند تقطیر، آب شرب را خالص میکند. این عملیات باعث جدا شدن مواد مخلوط از مولکولهای آب میشود. آب مقطر نسبت به آب تصفیه شده بدون هیچ آلودگی و خالص است.
زمینههای کاربردی دستگاه تقطیر آزمایشگاهی بسیار گسترده است و در زمینههایی مانند جداسازی آب نمک از آب شیرین، جداسازی نفت خام برای تولید محصولات مختلف در حوزه تولید برق و حمل و نقل، بالا بردن درصد خلوص الکل جهت مصارف دارویی و پزشکی، تولید آب خالص آزمایشگاه جهت استریلیزاسیون و ضدعفونی، به منظور تقطیر نفت در پالایشگاه ها و انجام تقطیر جز به جز، تفکیک هوا به بخشهای مجزایی همانند هلیوم و اکسیژن خالص و... کاربرد دارد.
دستگاه تقطیر آزمایشگاهی ساده فرایند تقطیر را با سرعت بالا و در مدت زمان کمی انجام میدهد. مصرف انرژی پایینی دارد، اما تنها نسبت به مایعهای تقریباً خالص میتواند پاسخگو باشد. در حالی که دستگاه تقطیر آزمایشگاهی جز به جز قدرت جداسازی کمتری دارد.
۲- دستگاه تقطیر استیل
تولید عرق و عصاره از گیاهان مختلف به عنوان یک حرفه پر سود شناخته میشود. در قدیم از عرق گیاهان به عنوان داروی سنتی جهت درمان برخی امراض و نیز تهیه انواع شربتها و نوشیدنیهای مفید استفاده میکردند.
امروزه علاوه بر تهیه عرق از گیاهان برای مصارف نوشیدنی و دارویی از آن به عنوان طعم دهنده و خوشبو کننده در صنایع مختلف نیز استفاده میکنند. عرق گیری با توجه به نوع گیاهان هر منطقه متفاوت است و هر مکانی با توجه به گیاهان بومی که در آنجا میروید، عرق تولید میکند.
با استفاده از دستگاه تقطیر یا عرق گیری میتوانید عرقیات گیاهی تولید نمایید. از این دستگاه با توجه به حجم تولید میتوانید در عطاریها، منازل و مغازهها در زمینه تولید عرقیات گیاهی و تهیه گلاب بهره ببرید. دستگاه مجهز به دو بخش اصلی گرم کننده و خنک کننده میباشد.
گیاه مورد نظر را در مخزن دستگاه تقطیر استیل میریزند سپس به آن آب اضافه میکنند و درب دیگ را میبندند. قابل ذکر است هر چه میزان آب نسبت به گیاه کمتر باشد، عرق به دست آمده خالص تر خواهد بود. پس از آن دیگ را در معرض حرارت مستقیم قرار میدهند تا به جوش آید. بخارات تولید شده حاوی اسانس و عصاره گیاه است که به سمت سردکن هدایت و پس از خنک شدن به مایع تبدیل میشوند.
مایع به دست آمده همان عرق گیاه است. دستگاه تقطیر استیل مدلهای مختلفی دارد. دستگاه انتخابی باید با نیاز و میزان بازده تولید مطابقت داشته باشد. علاوه بر آن باید دارای کاربری آسان، تاییدیه وزارت بهداشت و مقاومت بالا باشد. جنس بدنه این مدل دستگاه تقطیر از استیل نگیر تهیه میشود. این فلز دارای کیفیت بالا و مقاوم در برابر زنگ زدگی و سایش میباشد.
بخش خنک کننده یا کندانسور دستگاه میتواند با توجه به ظرفیت دستگاه در نوع آبی باشد. این مدل دستگاه تقطیر هم قابلیت استفاده در عطاریها، کارگاهها و در صورتی که در ظرفیت بالا تولید شود، قابل استفاده در کارخانجات تولیدی میباشد.
کندانسور دستگاه به کمک آب سرد کار میکند و از این طریق بخارات را خنک میکند. کندانسور روی قسمت درب دستگاه قرار میگیرد و بخارات حاصله توسط لوله استیلی یا برنجی وارد بخش خنک کننده میشود. درب این دستگاه به منظور جلوگیری از خروج بخارات به طور کامل توسط لاستیک مخصوص درزبندی شده است.
بعد از هر بار استفاده از دستگاه به راحتی میتوانید آن را تمیز نمایید. این مدل دستگاه تقطیر قادر است از هر نوع گیاهی عرق گیری نمایند. از مزیتهای این دستگاه به موارد زیر میتوان اشاره نمود.
- دارای کاربری آسان
- تهیه شده از جنس استیل نگیر
- مطابق با استانداردهای جهانی
- درب کاملا درزبندی شده
- مورد تایید وزارت بهداشت
۳- دستگاه تقطیر صنعتی
مدل صنعتی دستگاه تقطیر عملکردی مشابه نمونههای کارگاهی دارد. از نکات مهم استفاده از دستگاه تقطیر صنعتی تولید عرقیات صنعتی با کیفیت بسیار بالا میباشد، که به دلیل پیچیدگی در طراحی آن و دقت بالای دستگاه در انجام فرایند تقطیر میباشد.
دستگاه تقطیر صنعتی معمولاً در ظرفیتهای ۴۰۰- ۶۰۰- **** و **** لیتری طراحی و تولید میشود. منظور از ظرفیت دستگاه حجم مخزن یا دیگ پخت آن است. مدلهای صنعتی دستگاه عرق گیری دارای پنج قسمت مجزا از جمله دیگ پخت، دیگ بخار، کندانسور، عصاره گیر و برج خنک کننده میباشد. مهمترین بخش دستگاه مخزن یا دیگ پخت آن است.
مواد مورد نظر که قصد عرق گیری و اسانس گیری از آن را دارید، در این قسمت ریخته میشود. این بخش دستگاه معمولاً از جنس استیل ۳۰۴ نگیر تهیه میشود. لولهها و اتصالات به کار برده شده در دستگاه نیز از جنس استیل میباشند. به طوری که دستگاه کاملاً در برابر زنگ زدگی مقاوم باشد.
دیگ بخار دستگاه از جنس آهن سه میلیمتری یا استیل تولید میشود. ظرفیت تولید بخار با توجه به ظرفیت دستگاه متغیر است. از ویژگیهای آن داشتن نشانگر آب است که میتوان به راحتی میزان ورود آب را کنترل نمود. کندانسور به دیگ پخت متصل است. جنس آن از استیل میباشد.
کندانسور این نوع دستگاه تقطیر از نوع آبی است که جهت تامین آب آن از برج خنک کننده کمک میگیرند. برج خنک کننده به طور معمول دارای بدنه بیرونی استیل و شاسی فولادی است. مزیت بارز این برج خنک کننده عدم نیاز به عبور مداوم آب داخل دستگاه میباشد. چنین ویژگی باعث کاهش هزینههای مصرفی دستگاه میشود.
در دستگاه صنعتی ابتدا آب وارد دیگ بخار میشود و سپس بخار راهی دیگ بخار میشود. این بخار با فشار زیادی وارد دیگ پخت میشود. گیاهی که قصد عرق گیری از آن را دارید، مستقیماً با بخار در تماس قرار میگیرد. اسانس و عرق گیاه به شکل بخار به سمت بالا هدایت میشود.
بخارات وارد کندانسور شده و پس از تبدیل شدن به مایع عرق گیری کامل خواهد شد. اسانس گیاه که مادهای غلیظ و روغنی است، در محفظه شیشهای باقی میماند. از انواع دستگاه تقطیر علاوه بر تولید عرقیات مختلف میتوان گلاب گیری هم کرد. از انواع پرکاربرد دستگاه تقطیر صنعتی به موارد زیر میتوان اشاره کرد.
۴- دستگاه عرق گیری گازی
دستگاه عرق گیری گازی بر خلاف نوع برقی جهت تامین حرارت از گاز استفاده میکند. مخزن دستگاه معمولا از جنس استیل نگیر تهیه میشود و به طور مستقیم روی شعله گاز قرار میگیرد. استیل از فلزات مقاوم و با کیفیت است که دارای طول عمر بالایی است. همچنین ضد حرارت و سایش میباشد و به راحتی میتوانید آن را تمیز نمایید.
این مدل دستگاه تقطیر در ظرفیتهای مختلف از ۱۰ الی ۶۰۰ لیتری موجود میباشد. بازده کیفیت دستگاه حدود ۷۰ درصد است. با استفاده از این دستگاه میتوانید عرقیات مختلف گیاهی و گلاب را در غلظتهای متفاوت در منزل یا کارگاه تولیدی تولید نمایید. نصب و راه اندازی این مدل دستگاه عرق گیری و گلاب گیری بسیار آسان است.
۵- دستگاه تقطیر برقی آنالوگ
کاربرد این نمونه دستگاه تقطیر جهت ظرفیتهای پایین و استفاده در منازل و کسب و کارهای کوچک میباشد. این دستگاه قابلیت عرق گیری از گلها و گیاهان دارویی مختلف را دارد. برای شروع به کار نیاز به یک اپراتور میباشد.
جنس مخزن از استیل مرغوب تهیه شده است که حدود ۴ الی ۸ لیتر حجم دارد. دستگاه برای عرق گیری نیاز به آب جهت خنک نمودن ندارد. کندانسور آن نیز برقی است و نیاز به شعله نمیباشد. کیفیت عرق تولیدی در حد بالایی است و بدون اینکه هیچ بویی در فضا منتشر شود، عرق گیری میکند.
۶- دستگاه تقطیر برقی با برج رفلاکس
فرایند تقطیر دستگاههای برقی رفلاکس دار، با درجه خلوص بیشتر و دقت بالاتری انجام میشود. این مدل دستگاهها مجهز به صفحه کنترل خلوص میباشند و همچنین دارای چهار بخش کنترل تقطیر شیشهای روی یک لوله قرار دارد که توسط آن میتوانند جریان بخارات را طی مدت فرایند تقطیر مشاهده نمایند.
انجام عملیات عرق گیری با دستگاه تقطیر برقی با سرعت بالایی انجام میشود و جهت استفاده در کارگاهها و کارخانجات تولید عرقیات گیاهی و تهیه گلاب بسیار کاربردی و مناسب است. در این مدل دستگاه تقطیر موتور همزن قرار داده شده است که وجود آن باعث بالا رفتن کیفیت عرق به دست آمده میشود.
۷- دستگاه تقطیر برقی با برج رفلاکس و کلاهک مسی
از مشخصات فنی این دستگاه تقطیر دارای قطعاتی مانند: دیگ استیل، برج تقطیر، کلاهک مسی و همزن میباشد. جنس کندانسور دستگاه استیل ۳۰۴ است که با ارتفاع ۴۵ سانتی متری نصب میشود.
این دستگاه مجهز به سه عدد ترمومتر جهت کنترل دما، شیر تخلیه، واشر سیلیکونی، گیره نگهدارنده و نیز دارای چهار بخش کنترل تقطیر شیشهای و رفلاکس مسی میباشد. سرعت فرایند عرق گیری در این دستگاه بسیار بالا است و به دلیل وجود موتور همزن کیفیت عرق تولید شده در حد چشمگیری افزایش مییابد.